Column: Van multidisciplinaire naar interprofessionele samenwerking

Op vrijdag 24 november was ik te gast op de Alles-In-Een-School De Zuidsprong in Enschede, een echte ontmoetingsschool die naast onderwijs ook allerlei activiteiten aanbiedt voor ouders en wijkbewoners. Voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben werken de professionals van de school intensief samen met andere organisaties en met wijkbewoners. We weten allemaal dat kinderen en gezinnen met een wat meer complexe ondersteuningsvraag veel baat hebben bij een goede samenwerking tussen alle betrokkenen. Onderzoek laat echter zien dat samenwerking niet altijd even gemakkelijk is. Van de betrokken professionals wordt steeds meer verlangd dat zij de omslag maken van een multidisciplinaire samenwerking naar een interprofessionele samenwerking.

Bij multidisciplinair samenwerken zijn verschillende disciplines betrokken, maar werkt elke discipline vanuit het eigen perspectief, met een eigen vaktaal en een eigen logica en probeert de eigen doelstellingen te realiseren. Professionals behouden hun autonomie en werken min of meer parallel aan elkaar. Bepaalde disciplines hebben ook meer status dan andere.

Bij interprofessioneel samenwerken formuleren de verschillende disciplines een gezamenlijk doel. Ze hanteren een gemeenschappelijke taal, die voor alle betrokkenen toegankelijk en begrijpelijk is. De kwaliteiten en perspectieven van de ander zien ze als complementair en waardevol. De betrokken professionals leveren als het ware een stukje van hun autonomie (en soms status) in. Kenmerkend is ook de actieve en centrale rol van de cliënt, de leerling en de ouders. Belangrijk is hen actief te betrekken bij elke stap in het ondersteunings- en begeleidingsproces en hen te erkennen en te waarderen als ervaringsdeskundigen. Dit vraagt van professionals de bereidheid het eigen territorium te verlaten en nieuw en onbekend terrein te betreden; met alle betrokkenen een nieuwe en voor iedereen toegankelijke en begrijpelijke taal te ontwikkelen; meerdere perspectieven een plaats te geven; en ruimte te geven aan anderen om hun expertise in te brengen en deze te waarderen als aanvullend en verrijkend. Kortom: samenwerking vraagt om interprofessionalisme!

Hans Schuman werkt bij Heliomare Research en Development en bij het Seminarium voor Orthopedagogiek, Hogeschool Utrecht. In het voorjaar verschijnt het ‘Handboek interprofessioneel samenwerken in zorg en welzijn’, geschreven door Yvonne van Zaalen, Stijn Deckers en Hans Schuman (Uitgeverij Coutinho).